آقا محمد علي كرمانشاهي

9

مقامع الفضل

وترقيم نموده ، بعناية اللّه العزيز « 1 » العلّام در شهر شعبان همان عام زينت اتمام وحليهء اختتام پذيرفته ، آن را موسوم ومسمّى به « مقامع الفضل » « 2 » وملقّب به « اصار رشت » « 3 » - كه هر يك از اين دو كلمه جداگانه تاريخ آن است « 4 » - نمود . واز غرائب آنكه : عنوانات مسائل وجمل اسم شريف نوّاب عالي - أعنى : « هدايت خان گيلانى » كه علّت غائيّهء تأليف مزبور بود - نيز با تاريخ موافق ، وبا اسم ولقب مطابق « 5 » ، وچون علل أربع متلائم ومتعانق نمود ، استدعاء از أهل فضل ودانش چنان است كه در وقت مرور ومطالعه چنانچه بر خطائى اطّلاع يابند ، وعيبى در آن بينند ، به گزلك « 6 » عطوفت [ * 4 ] ، حكّ واصلاح نمايند ، وبه چشم عيب‌جوئى در آن ننگرند .

--> ( 1 ) ج : العليم . ( 2 ) مقامع جمع قمعة بر غير قياس آمده است ، وقمعة يعنى : طرف حلقوم ، برگزيده وخيار مال ، برگزيدهء چيزى ، وهمچنين مقامع جمع مقمعه نيز مىباشد وآن به معنى گرز است ، ومعناى « برگزيدهء چيزى » با نامگذارى مناسبت دارد ( تاج العروس : 22 / 75 ، قاموس المحيط : 3 / 77 و 78 ) . ( 3 ) اصار : زنبيل ( لغت‌نامه دهخدا : 7 / 2716 ) . ( 4 ) طريق محاسبه ( مقامع الفضل ) به حساب أبجد به اين شرح است : م 40 ، ق 100 ، الف 1 ، م 40 ، ع 70 ، الف 1 ، ل 30 ، ف 80 ، ض 800 ، ل 30 ، كه مجموع اينها ( 1192 ) مىباشد . وطريق محاسبهء ( اصار رشت ) به حساب أبجد به اين شرح است : الف 1 ، ص 90 ، الف 1 ، ر 200 ، ر 200 ، ش 300 ، ت 400 ، كه مجموع اينها ( 1192 ) مىباشد . ( 5 ) هدايت خان گيلانى به حساب أبجد عدد ( 1192 ) مىشود ، به اين شرح : ه‍ 5 ، د 4 ، الف 1 ، ى 10 ، ت 400 ، خ 600 ، الف 1 ، ن 50 ، ك 20 ى 10 ، ل 30 ، ى 1 ، كه مجموع ( 1192 ) مىشود . ( 6 ) گزلك : نوعي از قلم‌تراش كه سر آن برگشته ودنباله‌اش باريك باشد ، كارد كوچك دسته دراز ، ( لغت‌نامه دهخدا : 41 / 291 ) .